Телефоните на преклопување некогаш беа меѓу најпопуларните мобилни уреди во светот – денес, тие „изумираат“ дури и во оние делови од светот каде што останаа популарни подолго отколку кај нас.

Моделите како Motorola RAZR се паметат по својот карактеристичен дизајн, физичките тастатури и компактните димензии, но нивната ера одамна заврши на повеќето пазари. Сепак, во Јапонија, слични уреди се задржаа многу подолго, благодарение на уникатниот технолошки екосистем и специфичните навики на корисниците – тема што е обработена во еден интересен напис на веб-страницата Engadget.

Овие уреди се познати како телефони „гара-кеи“ (gara-kei) – термин изведен од изразот Galapagos keitai. Спомнувањето на Галапагос алудира на изолирани острови каде што се развиле уникатни екосистеми, додека „кеитаи“ е јапонскиот збор за мобилен телефон. Името соодветно ги опишува уредите што еволуирале за да ги задоволат специфичните потреби на јапонскиот пазар, честопати независно од трендовите присутни во остатокот од светот.

Што се телефоните „гара-кеи“?
Моделите „гара-кеи“ поседуваа физички тастатури, издржлива конструкција и низа функции кои, во тоа време, беа пред конкуренцијата. Сепак, комбинацијата од гасењето на постарите мобилни мрежи и растечката популарност на паметните телефони сега го забрзува нивното исчезнување.

Јапонските телефони на преклопување беа повеќе од обични уреди за повици и текстуални пораки. Многу модели поддржуваа прием на телевизиски сигнали од типот „One-Seg“, размена на податоци за контакти преку инфрацрвена врска, како и низа други функции прилагодени на секојдневниот живот во Јапонија.

Некои уреди можеа да се користат и за бесконтактно плаќање – за билети за јавен превоз или за купување во продавници. Ова им овозможуваше на корисниците да ги користат своите телефони како практична алатка за разни секојдневни активности, честопати многу пред таквите можности да станат вообичаени на глобалниот пазар на паметни телефони.

Моделите „гара-кеи“ се одликуваа и по својот дизајн. Производителите нудеа телефони во живописни бои, со карактеристични шарки, физички тастатури и отвори за закачување украсни додатоци. Покрај чистата функционалност, овие уреди служеа и како израз на личниот стил.

Како што напредуваа мобилните мрежи, се појавија и хибридни модели познати како „гарахо“ (garaho). Компаниите како Kyocere го споија традиционалниот дизајн на телефони на преклопување со оперативниот систем Android и поддршка за 4G мрежи.

Сепак, дури ни овие уреди не можеа трајно да го запрат преминот кон паметни телефони со големи екрани и побогат избор на апликации.

Паметните телефони го преземаат пазарот
Промената во навиките на јапонските корисници јасно се одразува во податоците за усвојувањето на паметните телефони. Според истражувањето на Docomo, приближно 90 отсто од сопствениците на мобилни телефони во Јапонија користеле паметни телефони во 2021 година, а до 2025 година оваа бројка достигна околу 98 отсто.

Во меѓувреме, пазарот за традиционални мобилни телефони брзо се намалува. Според податоците од истражувачката фирма MM Research Institute, испораките на вакви уреди се намалиле за повеќе од 25 отсто во првата половина од фискалната 2025 година, паѓајќи на помалку од 400.000 единици. За уредите што со децении имаа стабилна позиција на јапонскиот пазар, ова претставува сериозен удар.

Сепак, преминот кон паметни телефони не се должи само на желбата на корисниците за поголеми екрани. Сè поголемото потпирање на мобилни апликации, дигитални услуги и современи мрежи значи дека постарите уреди стануваат сè помалку практични – дури и кога се во добра физичка состојба и исправни.

Гасењето на 3G мрежите го забрзува нивното исчезнување.
Една од главните причини за опаѓањето на gara-kei телефоните е исклучувањето на застарената мобилна инфраструктура.

Во март 2026 година, јапонскиот оператор NTT Docomo ја исклучи својата преостаната 3G услуга, дополнително ограничувајќи ја употребливоста на многу постари телефони. Другите оператори, au и SoftBank, веќе ги имаа исклучено своите 3G мрежи, во 2022, односно во 2024 година.

Според The Guardian, укинувањето на услугата „i-mode“ на Docomo би можело да влијае на приближно половина милион корисници и повеќе од 400 модели на телефони. Влијанието се протега и надвор од самите мобилни уреди; тоа зафаќа и други системи што се потпираат на постари мобилни врски, вклучително и одредени навигациски системи во автомобилите, како и автомати за продажба на производи. Кога мрежата ќе престане да работи, телефонот може да ја изгуби можноста да извршува специфични комуникациски функции – без оглед на тоа дали неговиот хардвер останува во добра состојба. Следствено, корисниците кои сакаат да останат поврзани со модерните мобилни услуги мора да размислат за префрлување на понови уреди.

Дали телефоните што се преклопуваат ќе преживеат на крајот? Интересно е што телефоните со поедноставни функции повторно го привлекуваат вниманието на некои корисници – особено на оние кои сакаат да го намалат времето поминато пред екранот и да избегнат постојани известувања и социјални медиуми.

Одредени компании се обидуваат да го искористат овој тренд. Меѓу нив е и Light, чиј „Light Flip“ е дизајниран за корисници кои бараат поедноставно телефонско искуство. Сепак, ваквите уреди не се исти како традиционалните јапонски gara-kei модели.

Постарите телефони на преклопување од јапонските производители „Kyocera“ и „Sharp“ сè уште можат да се најдат на пазарот како половни или увезени уреди, но компатибилноста со мрежите претставува сериозен предизвик. На многу модели им недостасуваат потребните фреквенциски опсези за да функционираат на 4G LTE мрежите на американските оператори, а слични пречки може да постојат и на други пазари.

„Gara-kei“ телефоните претставуваат интересен пример за тоа како уредите можат да опстојат со децении, поткрепени од локалните навики, специфичните карактеристики и инфраструктурата. Сепак, гасењето на постарите мрежи и префрлањето на секојдневните активности на дигитални платформи го прават нивното конечно исчезнување сè поизвесно.

За генерациите Јапонци кои пораснаа користејќи телефони на преклопување, ова означува крај на една посебна ера во мобилната технологија. Сепак, нивното наследство останува видливо во современите уреди кои се обидуваат повторно да ги спојат практичноста, физичките копчиња и поедноставното корисничко искуство.